Anadolu Türk Eğitim Dergisi
ISSN (Online): 2687-5314

Araştırma Makalesi    |    Açık Erişim
Anadolu Türk Eğitim Dergisi 2025, Clt. 7(2) 332-342

Enzimler Konusunun Öğretiminde ve Değerlendirilmesinde Kavram Haritalarının Alternatif Bir Araç Olarak Kullanılması

Meryem Konu Kadirhanoğulları, Esra Özay Köse

ss. 332 - 342   |  DOI: https://doi.org/10.29329/ated.2025.1388.10

Yayın Tarihi: Aralık 31, 2025  |   Görüntüleme Sayısı: 8/3   |   İndirilme Sayısı: 8/3

PDF İndir

Özet

Bu araştırmanın amacı, biyoloji dersinin temel ve zorlu konularından biri olan enzimler konusunda, kavram haritalarının alternatif bir değerlendirme aracı olarak kullanılabilirliğini ve öğrencilerin kavramsal anlamalarındaki gelişime katkısını incelemektir. Araştırmada, ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında biyoloji dersi alan toplam 82 üniversite 1. sınıf eczane hizmetleri bölümü öğrencilerinden oluşmaktadır. Bu öğrencilerden 42’si deney (15 erkek, 27 kız), 40’ı ise kontrol grubunu (12 erkek, 28 kız), oluşturmuştur. Örneklem seçiminde uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Deney grubunda dersler, mevcut öğretim programına uygun öğretim yöntemlerine ek olarak kavram haritaları kullanılarak işlenmiştir. Kontrol grubunda ise aynı konu mevcut programa uygun öğretim yöntemleriyle işlenmiştir. Veri toplama aracı olarak enzimler konusuna yönelik kavram haritaları kullanılmıştır. Kullanılan kavram haritalarının bir bölümü ilgili literatürden yararlanılarak, bir bölümü ise araştırmacılar tarafından VUE (Visual Understanding Environment) kavram haritalama programı aracılığıyla özgün olarak geliştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler, Mann Withney U testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, kavram haritalarının öğrencilerin kavramsal anlamalarını güçlendirmede katkı sağladığını ortaya koymuştur.

Anahtar kelimeler: Kavram haritası, enzim, biyoloji eğitimi

Bu makaleye nasıl atıf yapılır

APA 7th edition
Kadirhanogullari, M.K., & Kose, E.O. (2025). Enzimler Konusunun Öğretiminde ve Değerlendirilmesinde Kavram Haritalarının Alternatif Bir Araç Olarak Kullanılması. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 7(2), 332-342. https://doi.org/10.29329/ated.2025.1388.10

Harvard
Kadirhanogullari, M. and Kose, E. (2025). Enzimler Konusunun Öğretiminde ve Değerlendirilmesinde Kavram Haritalarının Alternatif Bir Araç Olarak Kullanılması. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 7(2), pp. 332-342.

Chicago 16th edition
Kadirhanogullari, Meryem Konu and Esra Ozay Kose (2025). "Enzimler Konusunun Öğretiminde ve Değerlendirilmesinde Kavram Haritalarının Alternatif Bir Araç Olarak Kullanılması". Anadolu Türk Eğitim Dergisi 7 (2):332-342. https://doi.org/10.29329/ated.2025.1388.10

Kaynakça
  1. Akinsanya, C., & Williams, M. (2004). Concept mapping for meaningful learning. Nurse Education Today, 24(1), 41-46. https://doi.org/10.1016/S0260-6917(03)00120-5 [Google Scholar] [Crossref] 
  2. Aktaş, H. H. (2022). Ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin Argümantasyon Tabanlı Bilim öğrenme Yaklaşımının Biyoloji Dersi” Enzimler” Konusundaki Akademik Başarı ve Tutumlarına Etkisi (Master’s thesis, Dokuz Eylul Universitesi, İzmir. [Google Scholar]
  3. All, A. C., Huycke, L. I., & Fisher, M. J. (2003). Instructional tools for nursing education: Concept maps. Nursing Education Perspectives, 24(6), 311-317. [Google Scholar]
  4. Altınok, H., & Açıkgöz, K. Ü. (2006). İş birlikli ve bireysel kavram haritalamanın fen bilgisi dersine yönelik tutum üzerindeki etkileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(30), 21-29. [Google Scholar]
  5. Altıntaş, G., & Uğur Altıntaş, S. (2008). İlköğretim 5. sınıf sosyal bilgiler dersinde “kavram haritası” kullanımının öğrenci akademik başarısı üzerindeki etkisi. Kastamonu Education Journal, 16(1), 61-66. [Google Scholar]
  6. Aydede, M. N., & Matyar, F. (2009). Fen bilgisi öğretiminde aktif öğrenme yaklaşımının bilişsel düzeyde öğrenci başarısına etkisi. Journal of Turkish Science Education, 6(1), 115-127. [Google Scholar]
  7. Bahar, M., Johnstone, A. H., and Hansell, M. H. (1999). Revisiting learning difficulties in biology. Journal of Biological Education, 33, 84-86. https://doi.org/10.1080/00219266.1999.9655648 [Google Scholar] [Crossref] 
  8. Bektüzün, B., & Yel, M. (2019). Canlıların sınıflandırılması ve biyolojik çeşitlilik konusunun kavram haritası ile öğretimin 9. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(1), 91-113. https://doi.org/10.17152/gefad.439037 [Google Scholar] [Crossref] 
  9. Bernstein, J. M. (2011). Concept mapping and student success in a college-level environmental studies course. Unpublished mastery thesis. Montana State University, Bozeman, Montana [Google Scholar]
  10. Beyerbach, B. A., & Smith, J. M. (1990). Using a computerized concept mapping program to assess preservice teachers’ thinking about effective teaching. Journal Of Research İn Science Teaching, 27(10), 961-971. https://doi.org/10.1002/tea.3660271005 [Google Scholar] [Crossref] 
  11. Bramwell-Lalor, S., & Rainford, M. (2014). The effects of using concept mapping for improving advanced level biology students’ lower-and higher-order cognitive skills. International Journal of Science Education, 36(5), 839-864. https://doi.org/10.1080/09500693.2013.829255 [Google Scholar] [Crossref] 
  12. Cheema, A. B., & Mirza, M. S. (2013). Effect of concept mapping on students’ academic achievement. Journal of Research & Reflections in Education (JRRE), 7(2),125-132. [Google Scholar]
  13. Chiou, C. C. (2008). The effect of concept mapping on students’ learning achievements and interests. Innovations in Education and Teaching International, 45(4), 375-387. https://doi.org/10.1080/14703290802377240 [Google Scholar] [Crossref] 
  14. Çolak, R. (2010). Kavram haritalarının sosyal bilgiler eğitimi çerçevesinde tarihsel kavramların öğretiminde kullanılması: kavram haritası ile yapılan öğretim ile tutum, başarı ve kalıcılık arasındaki ilişkinin incelenmesi (Master’s thesis, Marmara Universitesi (Turkey)). [Google Scholar]
  15. Ertem Vehid, H., & Eral ,G. (2014). Nitel verilerin değerlendirilmesinde uygulanan istatistiksel yöntemler. Journal Of The Child, 14(2), 60-61. [Google Scholar]
  16. Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (1996). How to design and evaluate research in education. New York: McGraw-Hill. [Google Scholar]
  17. Gairns, R. & Redman, S. (1998). Working with words a guide to teaching and learning vocabulary. UK: Cambridge University Press. [Google Scholar]
  18. Golzar, J., Noor, S., & Tajik, O. (2022). Convenience sampling. International Journal of Education & Language Studies, 1(2), 72-77. [Google Scholar]
  19. Gül, Ş., & Konu, M. (2018). Yaşam temelli probleme dayalı öğretim uygulamalarının öğrenci başarısına etkisi. Yaşadıkça Eğitim, 32(1), 45-68. [Google Scholar]
  20. Kaptan, F. (1998). Fen öğretiminde kavram haritası yönteminin kullanılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14:95-99 [Google Scholar]
  21. Kara, F., & Kefeli, N. (2018). Kavram haritaları kullanımının öğrencilerin başarı, mantıksal düşünme becerisi ve fen bilimlerine yönelik tutumlarına etkisi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 12(2), 594-619. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.506475 [Google Scholar] [Crossref] 
  22. Kılıç, S. (2015). Kappa testi. Journal Of Mood Disorders, 5(3), 142-144. https://doi.org/10.5455/jmood.20150920115439 [Google Scholar] [Crossref] 
  23. Kinchin, I.M. (2000). Concept-mapping activities to help students understand photosynthesis and teachers understand students. School Science Review, 82(299), 11-14. [Google Scholar]
  24. Köse, E. Ö. (2014). Hücre ve organellerin öğretiminde kavram haritalarının kullanılması. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, (3), 116-121. [Google Scholar]
  25. Kurt, H. (2013). Biyoloji öğretmen adaylarının “enzim” konusundaki bilişsel yapılarının belirlenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(2), 211-243. [Google Scholar]
  26. Linenberger, K. J., & Bretz, S. L. (2012). Generating cognitive dissonance in student interviews through multiple representations. Chemistry Education Research and Practice, 13(3), 172-178. https://doi.org/10.1039/C1RP90064A [Google Scholar] [Crossref] 
  27. Liu, S. H., & Lee, G. G. (2013). Using a concept map knowledge management system to enhance the learning of biology. Computers & Education, 68, 105-116. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2013.05.007 [Google Scholar] [Crossref] 
  28. McMillan, J. H., & Schumacher, S. (2010). Research in education: Evidence-based inquiry (7th ed.). Boston, MA: Pearson. [Google Scholar]
  29. Nesbit, J. C., & Adesope, O. O. (2013). Concept maps for learning. Learning through visual displays (pp. 303-328). Charlotte: Information Age Publishing. [Google Scholar]
  30. Novak, J. D. (1990). Concept mapping: A useful tool for science education. Journal of Research in Science Teaching, 27(10), 937-949. [Google Scholar]
  31. Novak, J. D. (1998). Learning, creating, and using knowledge: Concept maps as facilitative tools in schools and corporations. Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates. [Google Scholar]
  32. Novak, J. D., & Gowin, D. B. (1984). Learning to learn. Cambridge: Cambridge University Press. [Google Scholar]
  33. Novak, J.D., Gowin, D.B., & Johansen, G.T. (1983). The use of concept mapping and knowledge vee mapping with junior high school science students. Science Education, 67(5), 625-645. https://doi.org/10.1002/sce.3730670511 [Google Scholar] [Crossref] 
  34. Orgill, M., & Bodner, G. (2007). Locks and keys: An analysis of biochemistry students’use of analogies. Biochemical Molecular and Biology Education, 35(4), 244-254. https://doi.org/10.1002/bmb.66 [Google Scholar] [Crossref] 
  35. Öztürk, J., & Ömeroğlu, A. F. (2015). Dil bilgisi öğretiminde kavram haritalarının kullanımı. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(31), 69-86. [Google Scholar]
  36. Pintoi, A. J., & Zeitz, H. J. (1997). Concept mapping: a strategy for promoting meaningful learning in medical education. Medical Teacher, 19(2), 114-121. https://doi.org/10.3109/01421599709019363 [Google Scholar] [Crossref] 
  37. Rice, D.C., Ryan, J.M., & Samson, S.M. (1998). Using concept maps to assess student learning in the science classroom: must different methods compete? Journal of Research in Science Teaching, 35(10), 1103-1127. https://doi.org/10.1002/(SICI)1098-2736(199812)35:103.0.CO;2-P [Google Scholar] [Crossref] 
  38. Ruiz- Primo, M.A., & Shavelson, R.J. (1996). Problems and issues in the use of concept maps in science assesment. Journal of Research in Science Teaching, 33, 569-600. https://doi.org/10.1002/(SICI)1098-2736(199608)33:63.0.CO;2-M [Google Scholar] [Crossref] 
  39. Schroeder, N. L., Nesbit, J. C., Anguiano, C. J., & Adesope, O. O. (2018). Studying and constructing concept maps: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 30, 431-455. https://doi.org/10.1007/s10648-017-9403-9 [Google Scholar] [Crossref] 
  40. Selvi, M., & Yakışan, M. (2004). Üniversite birinci sınıf öğrencilerinin enzimler konusu ile ilgili kavram yanılgıları. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2 (2), 173-182. [Google Scholar]
  41. Stratton, S. J. (2019). Quasi-experimental design (pre-test and post-test studies) in prehospital and disaster research. Prehospital and Disaster Medicine, 34(6), 573-574. https://doi.org/10.1017/S1049023X19005053 [Google Scholar] [Crossref] 
  42. Syahmani, S., Rusmansyah, R., Leny, L., & Masila, R. (2025). Identifying students’ undergraduate concept understanding and misconceptions on amino acids, proteins, and enzymes using a four-tier diagnostic test. Journal of Mathematics Science and Computer Education, 4(2), 145-157. [Google Scholar]
  43. Şahin, F. (2001). Öğretmen adaylarının kavram haritası yapma ve uygulama hakkındaki görüşleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 12- 24. [Google Scholar]
  44. Şahin, F. (2002). Kavram haritalarının değerlendirme aracı olarak kullanılması ile ilgili bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 18-33 [Google Scholar]
  45. Turan, M., & Boyraz, Z. (2004). Öğretim materyali olarak kavram haritaları. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 3(1), 123-128. [Google Scholar]
  46. Ünlü, P., İngeç Ş.K., & Taşar, M.F. (2006). Öğretmen adaylarının momentum ve impuls kavramlarına ilişkin bilgi yapılarının kavram haritaları yöntemi ile araştırılması. Eğitim ve Bilim, 31(139), 70-79. [Google Scholar]
  47. Vanides, J., Yin, Y., Tomita, M., & Ruiz-Primo, M. A. (2005). Concept maps. Science Scope, 28(8), 27-31. [Google Scholar]
  48. Wu, P. H., Hwang, G. J., Milrad, M., Ke, H. R., & Huang, Y. M. (2012). An innovative concept map approach for improving students’ learning performance with an instant feedback mechanism. British Journal of Educational Technology, 43(2), 217-232. https://doi.org/10.1111/j.1467-8535.2010.01167.x [Google Scholar] [Crossref] 
  49. Yavuz, M., & Kıyıcı, F. B. (2014). Laboratuvarda V-diyagramı ve kavram haritası kullanımının başarı ve eleştirel düşünme eğilimine etkisi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 150-174. [Google Scholar]
  50. Yener, N. (2006). İlköğretim 7. sınıf fen bilgisi dersinde ‘‘çevremizde hangi ekosistemler var ve buralarda neler oluyor?’’ konusunun kavram haritaları ile işlenmesinin öğrenci başarı ve tutumu üzerindeki etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. [Google Scholar]
  51. Yıldırım, A., Şimşek, H. (2003). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları . [Google Scholar]
  52. Yılmaz, K., & Çolak, R. (2011). Kavramlara Genel Bir Bakış: Kavramların ve Kavram Haritalarının Pedagojik Açıdan İncelenmesi. Journal of Graduate School of Social Sciences, 15(1), 185-204. [Google Scholar]
  53. Yılmaz, K., & Çolak, R. (2012). Sosyal bilgiler öğretiminde kavram haritaları kullanımının öğrencilerin tutum, akademik başarı ve bilgilerinin kalıcılık düzeylerine etkisi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 1(1), 1-16. [Google Scholar]
  54. Youssef, H. A., & Mansour, M. A. (2012). The effect of concept mapping on students’ learning achievements and interests in Taif University. Life Science Journal, 9(2), 346-353. [Google Scholar]
Meta
Clt. 7 (2)
İndir
Metric
Geçmiş
Benzer

Cilt 7 Sayı 2

Aralık 2025

Tüm makaleleler

Anadolu Türk Eğitim Dergisi

Copyright © 2026 Anadolu Türk Eğitim Dergisi.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License. CC BY
All elements of this website have been created using the BOQ™ - Intelligent Webverse System.