Anadolu Türk Eğitim Dergisi
ISSN (Online): 2687-5314

Araştırma Makalesi    |    Açık Erişim
Anadolu Türk Eğitim Dergisi 2026, Clt. 8(1) 155-165

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Ve Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının Gözlem Becerisi Kapsamında İncelenmesi

Abdullah Çetin

ss. 155 - 165   |  DOI: https://doi.org/10.29329/ated.2026.1415.9

Yayın Tarihi: Haziran 29, 2026  |   Görüntüleme Sayısı: 5/8   |   İndirilme Sayısı: 8/8

PDF İndir Download PDF

Özet

Bu araştırmanın amacı 2024 yılında yenilenen Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) ve Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programını (4, 5, 6 ve 7. sınıflar) gözlem becerisi bağlamında incelemektir. Araştırma nitel araştırma desenlerinden doküman analizine uygun yürütülmüştür. Araştırmada veri kaynağı olarak her iki dersin öğretim programı kullanılmıştır. Gözlem kavramının Fen Bilimleri Dersi Öğretim programında alan becerileri, kavramsal beceriler, beceriler arası ilişkiler, öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri, içerik çerçevesi, öğrenme kanıtları, öğrenme-öğretme yaşantıları ve farklılaştırma başlıkları altında yer aldığı görülmektedir. Gözlem kavramının Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda alan becerileri, öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri, öğrenme kanıtları, öğrenme-öğretme yaşantıları ve farklılaştırma başlıkları altında yer aldığı görülmektedir. Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nın öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri gözlem kavramı bağlamında incelendiğinde, gözlem kavramının 22 öğretim hedefinde ve 35 kazanımda doğrudan yer aldığı görülmektedir. Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nın öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri gözlem kavramı bağlamında incelendiğinde, gözlem kavramının öğretim hedefinde doğrudan yer aldığı, sadece 6 kazanımda doğrudan yer aldığı görülmektedir. Araştırmanın sonucunda fen bilimleri dersi öğretim programının gözlem becerisini kazandırmada kısmen yeterli olacağı, sosyal bilgiler dersi öğretim programının gözlem becerisini kazandırmada yetersiz olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçtan hareketle her iki öğretim programına gözlem becerisini geliştirecek hedefler konması önerilir.

Anahtar kelimeler: Gözlem becerisi, Öğretim programı, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler

Bu makaleye nasıl atıf yapılır

APA 7th edition
Cetin, A. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Ve Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının Gözlem Becerisi Kapsamında İncelenmesi. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 8(1), 155-165. https://doi.org/10.29329/ated.2026.1415.9

Harvard
Cetin, A. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Ve Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının Gözlem Becerisi Kapsamında İncelenmesi. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 8(1), pp. 155-165.

Chicago 16th edition
Cetin, Abdullah (2026). "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Ve Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının Gözlem Becerisi Kapsamında İncelenmesi". Anadolu Türk Eğitim Dergisi 8 (1):155-165. https://doi.org/10.29329/ated.2026.1415.9

Kaynakça
  1. Achor, E. E., & Shikaan, V. (2015). Does the method of instruction matter in middle basic pupils’ science process skill acquisition? An examination of field-based ınquiry and conventional strategies. Journal of Scientific Research & Reports, 7(6), 426-437. https://doi.org/ 10.9734/JSRR/2015/18261 [Google Scholar] [Crossref] 
  2. Altunbay, M. (2017). Türkçe öğretim programlarında bilimsel süreç becerisi olarak “gözlem”. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(4), 823-836. [Google Scholar]
  3. Ash, J. (1997). Organizational factors that influence information technology diffusion in academic health sciences centers. Journal of the American Medical Informatics Association, 4(2), 102-111. https://doi.org/10.1136/jamia.1997.0040102 [Google Scholar] [Crossref] 
  4. Bell, J., Ash, D. E., Snyder, L. M., Kulathila, R., Blackburn, N. J., & Merkler, D. J. (1997). Structural and functional investigations on the role of zincin bifunctional rat peptidylglycine α-amidating enzyme. Biochemistry, 36(51), 16239-16246. https://doi.org/10.1021/bi970903d [Google Scholar] [Crossref] 
  5. Borich, G. D. (2016). Observation skills for effective teaching: Research-based practice. Routledge. [Google Scholar]
  6. Bowen, A. G. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027 [Google Scholar] [Crossref] 
  7. Cansız, N., & Cansız, M. (2018). Enhancing preservice teachers’ observation and inference skills. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 19(3), 362-373. https://doi.org/10.17679/inuefd.335762 [Google Scholar] [Crossref] 
  8. Cruz, N. & Perez, V. (2015). The Mediating role of affective commitment in the rewards-knowledge transfer relation. Journal of Knowledge Management, 19(6), 1167-1185. https://doi.org/10.1108/JKM-03-2015-0114 [Google Scholar] [Crossref] 
  9. Cuthrell, K., Steadman S. C., Stapleton, J., & Hodge E. (2016). Developing expertise: Using video to hone teacher candidates’classroom observation skills. The New Educator 12(1), 5–27 http://dx.doi.org/10.1080/1547688X.2015.1113349 [Google Scholar]
  10. Çetin, A. (2024). Teacher observation skills scale: Validity and reliability. International Journal of Contemporary Educational Research, 11(3), 363-375. https://doi.org/10.52380/ijcer.2024.11.3.692 [Google Scholar] [Crossref] 
  11. Doğanay, A. (2008). Çağdaş sosyal bilgiler anlayışı ışığında yeni sosyal bilgiler programının değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 77-96. [Google Scholar]
  12. Dökme, İ. (2021). Bilimsel süreç becerileri. İ. Dökme (Ed.), Yeni nesil sorularla fen eğitiminde beceriler bilimsel süreç becerileri bilimsel muhakeme becerileri eleştirel düşünme becerileri içinde (ss.7-15). Akademisyen Kitabevi. [Google Scholar]
  13. Eberbach, C., & Crowley, K. (2009). From everyday to scientific observation: How children learn to observe the biologist’s world. Review of Educational Research, 79(1), 39-68. https://doi.org/10.3102/0034654308325899 [Google Scholar] [Crossref] 
  14. Erden, M. (2011). Eğitim bilimlerine giriş. Arkadaş Yayınevi. [Google Scholar]
  15. Gülbudak Kılıç, B.(2007). İşitme engelli öğrencilerin fen bilimleri deneysel etkinliklerindeki bilimsel süreç becerilerinin değerlendirilmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi. [Google Scholar]
  16. Jasani, S. K., & Saks, N. S. (2013). Utilizing visual art to enhance the clinical observation skills of medical students. Medical Teacher, 35(7), e1327–e1331. https://doi.org/10.3109/0142159X.2013.770131 [Google Scholar] [Crossref] 
  17. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Yayıncılık [Google Scholar]
  18. Karslı, F., Yaman, F., ve Ayas, A. (2010). Prospective chemistry teachers’ competency of evaluation of chemical experiments in terms of science process skills. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 778–781. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.03.101 [Google Scholar] [Crossref] 
  19. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189. [Google Scholar]
  20. Koyunlu Ünlü, Z. (2018). Ortaokul öğrencilerinin gözlem yapmaya ilişkin algıları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 1571-1584 [Google Scholar]
  21. Lederman, N. G. (2007). Nature of science: Past, present, and future. S. K. Abell & N. G. Lederman (Eds.), In Handbook of research on science education (pp. 831–879). Mahwah, NJ: Erlbaum [Google Scholar]
  22. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Newbury Park, CA: Sage Publications. [Google Scholar]
  23. Lind, J. (2000). Issues in agent-oriented software engineering. In International Workshop on Agent-Oriented Software Engineering (pp. 45-58). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg. [Google Scholar]
  24. Maral, S., Unver, A. O., & Yürümezoğlu, K. (2012). An activity-based study on providing basic knowledge and skills of measurement in teaching. Educational Sciences: Theory and Practice 12(1), 558–63 [Google Scholar]
  25. MEB, (2006). İlköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) fen bilimleri dersi (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Ankara. [Google Scholar]
  26. MEB, (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). Ankara: Milli Eğitim Yayınları [Google Scholar]
  27. MEB, (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara: Milli Eğitim Yayınları [Google Scholar]
  28. MEB, (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (3, 4, 5, 6 ve 7. sınıflar). Ankara: Milli Eğitim Yayınları [Google Scholar]
  29. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (Çev. Ed. S. Turan) Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. [Google Scholar]
  30. Oğuz Ünver, A. & Yürümezoğlu, K. (2009). Bilim eğitiminde gözlemin gücünü geliştirmek için bir öğretim stratejisi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 28, 105‐119. [Google Scholar]
  31. Schwartz, S. R., & Lederman, N. G. (2008). What scientists say: Scientists’ views of nature of science and relation to science context. International Journal of Science Education 30(6). 727–771. https://doi.org/10.1080/09500690701225801 [Google Scholar] [Crossref] 
  32. Sıriş, A. (2022). Tahmin – gözlem – açıklama – tartışma – açıklama (tga-taa) destekli öğretimin öğrencilerin akademik başarılarına ve kavram yanılgılarının giderilmesine etkisi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi. [Google Scholar]
  33. Tan, M., & Temiz, B. K. (2003). Fen öğretiminde bilimsel süreç becerilerinin yeri ve önemi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(13), 89-101. [Google Scholar]
  34. Taze Karaçalı, H. (2021). Place of observation skill in 5. grade social studies textbooks. Review of International Geographical Education (RIGEO), 11(1), 100-117. https://doi.org/10.33403/rigeo.840610 [Google Scholar] [Crossref] 
  35. Türk Dil Kurumu, (2025). Türk Dil Kurumu sözlüğü. https://sozluk.gov.tr [Google Scholar]
  36. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık [Google Scholar]
  37. Yıldız, S. (2016). Sosyal Bilgiler 5. Sınıf öğretim programında yer alan gözlem becerisinin kazandırılmasına ilişkin sosyal bilgiler öğretmen görüşleri (Tokat Merkez ilçe örneği) [Yüksek lisans tezi], Gaziosmanpaşa Üniversitesi [Google Scholar]
  38. Yürümezoğlu, K. (2006). Changing interpretations of the scientific observation: Observations without seeing. Science and Utopia 12(145), 44-47. [Google Scholar]
  39. Yürümezoğlu, K. (2015). Bilimin doğası ve gözlem, Yenice, N., (Ed). Bilimin doğası gelişimi ve öğretimi içinde. Ankara: Anı Yayıncılık. [Google Scholar]
  40. Yürümezoğlu, K., & Öztaş Cin, M. (2019) Developing children’s observation skills using a fractal pattern from nature, Science Activities, 56(2), 63-73. https://doi.org/10.1080/00368121.2019.1696734 [Google Scholar] [Crossref] 
Meta
Clt. 8 (1)
İndir
Benzer

Cilt 8 Sayı 1

Haziran 2026

Tüm makaleleler

Anadolu Türk Eğitim Dergisi

Copyright © 2026 Anadolu Türk Eğitim Dergisi.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License. CC BY
All elements of this website have been created using the BOQ™ - eJournal Management System.